Alles voor je tas!
De ruimste keuze, online én offline
Snelle verzending
Deskundig advies

The zip-files: deel 1 - de woordenschat

The zip-files: deel 1 - de woordenschat

Ritsen: wie zijn ze, wat doen ze, waar leven ze en vooral, hoe gebruik je ze? Ontdek hier het antwoord op al je prangende ritsvragen! In deel 1 kijken we naar de ritsonderdelen, types, functie, maat en lengte!

The zip files: Deel 1 - de woordenschat

Ok, ik geef toe, ik heb last van een lichte ritsenfascinatie.

Gewoon objectief bekeken, dat is toch een fantastische uitvinding? Gewoon - ZIP - en je jas, tas, tent, jurk, toiletzak, en weet ik veel wat nog meer is dicht. Het moet dan ook niet verbazen dat ik, sinds ik in de DIY-branche actief ben, die dingen al meermaals uitgebreid bestudeerd heb, ontleed heb zelfs en dat ik oprecht blij kan worden van een exemplaar dat perfect past bij de toepassing. Wie de rits heeft uitgevonden verdient de Nobelprijs voor... Ja, u heeft gelijk, die lichte ritsenfascinatie was een zwaar understatement.

Over naar de kern van de zaak nu. Ritsen. Ze komen in vele vormen, maten en soorten. En ik kan begrijpen dat u door de bomen het bos niet meer ziet. Tijd om terug te keren naar de basis dus: de ritsenwoordenschat. Als u deze goed inoefent, dan komt u volgende keer als een pro naar de winkel (of webshop).

 

Basis-ritswoordenschat

 

  • Ritsband of ritstape: de stoffen drager waarop de tandjes worden geperst of genaaid. 

  • Ritstandjes: het mechanisme dat in elkaar zal haken en zorgt voor de sluiting.

  • Ritsbeentjes: een rits bestaat uit twee helften die in elkaar haken. Die helften worden ook de ritsbeentjes genoemd.

  • Schuiver (ook wel sluiter genoemd): het 'wagonnetje' dat het eigenlijke sluitingsmechanisme in zich draagt. 

  • Trekker: dat deel waar je aan trekt om de rits te openen of te sluiten. 

  • Op afbeelding zie je ook nog bovenstops, die zorgen ervoor dat de schuiver niet af de ritstandjes kunnen glijden bij het sluiten van de rits.

Gewapend met deze woordenschat kunnen we ons verder verdiepen in de ritstypes.

 

Ritstypes

We onderscheiden eigenlijk drie grote types van ritsen. Spiraalritsen, metalen ritsen en bloktandritsen.

De tandjes zien er heel anders uit, het sluitermechanisme is ook verschillend. Het zijn in feite gewoon 3 verschillende uitvindingen :). Hou dat in het achterhoofd wanneer je een vervangstuk zoekt voor een kapotte rits! Of wanneer je aparte onderdelen wil combineren. De drie systemen zijn níet onderling inwisselbaar. 

 

Metalen ritsen hebben metalen tandjes die elk afzonderlijk op de ritstape geperst worden. De rits sluit doordat de tandjes van de twee kanten geschrankt in elkaar haken. 

Meestal hebben die tandjes aan de ene kant precies een bolletje, en aan de andere kant zijn ze vlak.  De sluitrichting is dan met het bolletje naar de bovenkant. 

Meestal zeg ik, want er bestaan ook metalen ritsen met symmetrische tandjes, waarbij de sluitrichting naar beide kanten kan. Of een systeem dat er tussen zit, zoals onze metalen ritsen op rol, die ook tweezijdig gesloten kunnen worden. 

Deze ritsen zien er aan de boven- en onderkant van de tape hetzelfde uit (en zijn ook hetzelfde, bij het plaatsen van de schuiver (zie deel 2) hoeft u zich dus geen zorgen te maken over boven- of onderkant, maar hou wel de sluitrichting in het oog)

Spiraalritsen of nylon ritsen hebben in plaats van tandjes, aan twee kanten een spiraal die in elkaar haakt. Voor het gemak wordt ook bij dit type ritsen vaak over tandjes gesproken, al wordt in feite gedoeld op de spiraal. 

Een spiraalrits is altijd symmetrisch, of te wel, er is geen sluitrichting. Schuivers kunnen dus in beide richtingen geplaatst worden. 

Er is wel een verschil tussen boven- en onderkant. De spiraal wordt gewoonlijk met een stiksel bovenop de tape bevestigd. Aan de ene kant ligt de spiraal erop, en aan de andere kant zie je enkel het stiksel. Bij gewone ritsen ligt de spiraal naar boven, bij blinde ritsen (wat in feite gewoon een variatie is), is de spiraal naar onder gericht.

Bij een spiraal is er geen sprake van aparte tandjes, de spiraal loopt gewoon door.

Bloktandritsen of plastic/vislon ritsen tot slot hebben plastic tandjes die op de tape gesmolten zijn. Ze zijn gewoonlijk erg stevig, en ogen ook robuust. De tandjes zijn symmetrisch, dus er is geen sluitrichting én boven- en onderkant van de ritstape ogen net hetzelfde. 

 

Deelbaar versus niet deelbaar

Buiten mooi zijn (:)) heeft een rits ook nog een andere functie, namelijk iets sluiten. Ah ja.

Er zijn toepassingen waar de rits in zijn geheel moet open kunnen, omdat de toepassing (bv. een jas) zelf in twee stukken moet kunnen. (We kunnen ook gewoon uit de jas stappen, maar dat is net iets minder elegant). Enter de deelbare rits.

 

Gewone, of niet-deelbare ritsen hebben onderaan een onderstop of ritsstop (zie bovenstaande afbeelding links). Bij deelbare ritsen zie je onderaan aan de ene kant een 'insteekbox' en aan de andere kant een pin die je in de schuiver en insteekbox kan steken zodat je de rits kan sluiten. Dit klinkt ingewikkeld, maar we kunnen allemaal onze jas dicht doen, dus u weet ongetwijfeld wat ik bedoel.

Een deelbare rits is in se niets anders dan een niet-deelbare rits die op het einde net iets anders afgewerkt is. Als je dat deel wegdenkt heb je al snel begrepen dat een deelbare rits ook niet-deelbaar gemaakt kan worden (gewoon een onderstop plaatsen ;)), maar omgekeerd geldt dat niet. In de DIY-handel zijn insteekbox en pin quasi onvindbaar, laat staan voor elk ritstype en maat. Is er dus echt iets aan de box of het pinnetje dan zit er (meestal) niets anders op dan een nieuwe rits steken.

Voor quasi alle tassentoepassingen zit je met een niet-deelbare rits safe. 

 

Maat en lengte

Er bestaan fijne en groffe, korte en lange ritsen. 

De maat (de dikte van de tandjes) wordt internationaal meestal aangegeven met een hashtag: #3, #4.5, #5, #8, #10 zijn de meest voorkomende.  Vaak vind je deze maat terug onderaan op de schuiver. Maat #5 komt overeen met een tandbreedte van 6mm en dat is de meest gebruikte maat bij tassen.  Een schuiver is niet alleen specifiek voor een bepaald type rits maar óók voor de breedte van de tandjes. Eentje om goed op te letten!

Bovendien, meestal geldt dat kleine tandjes ook samen gaan met een smallere ritstape. Uitzondering daarop zijn onze O-type ritsen die een iets fijnere spiraal combineren met een brede ritstape. Dat werkt fijn omdat je veel plek hebt om de rits in te naaien.

Met de lengte van een rits wordt altijd gedoeld op de afstand tussen de bovenstop bovenaan (incl.) en de onderstop of insteekbox (incl.) onderaan. Koop je dus afgewerkte ritsen in de handel, dan heeft een deelbare rits van 45cm in feite een ritstape van om en bij de 47cm, maar bovenaan zitten geen tandjes en dat gedeelte wordt niet mee gerekend. Bij niet-deelbare ritsen zit zowel boven- als onderaan een stukje ritstape zonder tandjes die niet in de eigenlijke ritslengte wordt meegerekend.

Dit is vooral belangrijk om voor ogen te houden wanneer je gaat werken met rits op rol! 

 

Hoor je het nu in Keulen donderen? Wat is dat, rits op rol? Dit is niets anders dan rits aan de lopende meter die je zelf afwerkt op de gewenste lengte, en met het aantal en stijl van ritstrekkers die je zelf wil. Per definitie gaat het dan om niet-deelbare ritsen (maar dat vinden wij tassen-mensen geen obstakel). Flexibiliteit for the win!

Kies je voor rits op rol en je patroon schrijft een rits voor van 50cm, reken dan dat je 54cm ritstape nodig hebt, 2cm extra aan elke kant. 

 
 

De ritschuivers

Tot slot nog een woordje uitleg over de verschillende soorten ritsschuivers. Dit is een beetje kennis voor nerds, dus sla gerust over als u uzelf niet tot die categorie rekent ;)

Ritsschuivers - even opfrissen: dat zijn die wagonnetjes - vormen het sluitstuk van elke rits. Letterlijk en figuurlijk. Ze zorgen ervoor dat een rits kan openen en weer sluiten. Fantastisch toch?

Geremd versus niet-geremd

In deel 1 maakte ik al duidelijk dat een schuiver specifiek is voor het type rits, en voor de maat van de tandjes.

Bovendien kunnen we ook nog een onderscheid maken tussen geremde (auto-lock), semi-geremde (semi-lock) en niet-geremde (non-lock) schuivers. 

Voor tassen is dit minder van belang, maar gewoon voor de volledigheid geef ik even mee dat auto-lock schuivers worden vervaardigd met een kleine pin net onder de trekker die tussen de ritstanden kan vallen. Die pin is dan verbonden met de ritstrekker. Wanneer we de trekker op en neer bewegen, gaat het pinnetje omhoog en kunnen we de trekker vrij bewegen. In rust valt het pinnetje tussen de tandjes. Voor jassen en kleding wordt dit type schuiver meestal gebruikt.

Semi-lock schuivers kunnen enkel bewegen als de trekker omhoog staat. Dit type van schuiver wordt bv. toegepast voor broekritsen.

Niet-geremde schuivers hebben - #whatsinaname - zo geen pinnetje. Deze schuivers kunnen vrijelijk heen en weer bewegen, ook als bv. de ritsbeentjes uit elkaar worden getrokken. Tasritsen vallen gewoonlijk in die laatste groep. Al kunnen ook ritsen met geremde sluiters perfect dienst doen voor tassen, maar het is geen vereiste.

 

Aantal en positie van de schuivers

Wel van belang voor tassen is het aantal trekkers dat op een rits staat en de richting waarin deze wijzen.

Een gewone standaardrits heeft één schuiver. De rits opent dus slechts langs één kant, of dat nu over een deelbare of niet-deelbare rits gaat. Er bestaan echter ook ritsen met twee schuivers, en deze kunnen met hun 'kont' naar elkaar wijzen of met hun 'hoofd'. In het eerste geval kan de rits open naar het midden toe, stel je dat voor als een X. In het tweede geval kan de rits in twee richtingen open vanuit het midden, stel je dat voor als een O. Precies die O-type rits is voor tassenmakers net zo interessant! Wel belangrijk om daarbij de onthouden is dat dit enkel lukt bij symmetrische ritsen (u weet wel, die waarbij geen onderscheid is tussen boven-en onderkant) of semi-symmetrische ritsen, zoals onze metalen ritsen op rol.

 

Meer weten?

Naast al die saaie theorie staat u ongetwijfeld te popelen om zelf aan de slag te gaan!

 

Reacties

Wees de eerste om te reageren...

Laat een reactie achter
* Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.
Alles voor je tas!
De ruimste keuze, online én offline
Snelle verzending
Deskundig advies